madrid

"γεια σας, συναθλητές μου!"

Για να λάβουν μέρος στους Ολυμπιακούς αγώνες του 1924, οι παίκτες της Εθνικής Ουρουγουάης (θριαμβευτές στο Πρώτο Παγκόσμιο κύπελλο που διεξήχθη στο 1930 στην πατρίδα τους), ταξίδεψαν σε ποίο με εισιτήριο τρίτης θέσης, κοιμήθηκαν σε βαγόνια της δεύτερης θέσης επάνω σε ξύλινους πάγκους και έδιναν αγώνες σε αντάλλαγμα ένα κατάλυμα με κουβέρτες. Ο Χοσέ Αντράντε, το κορυφαίο αστέρι της Ουρουγουάης, έβγαζε το ψωμί του ως ζογκλέρ στα καρναβάλια. Οι Γάλλοι ποδοσφαιριστές που συγκροτούσαν την Εθνική Γαλλίας για το Πρώτο Παγκόσμιο κύπελλο ήταν όλοι ερασιτέχνες και χρειάστηκε να πάρουν ειδικές άδειες -άνευ αποδοχών- από τους εργοδότες και τις υπηρεσίες τους για να συμμετάσχουν στους αγώνες - λόγου χάρη ο Λουσιέν Λοράν, ο οποίος πέτυχε το πρώτο γκολ στην ιστορία του Παγκοσμίου Κυπέλλου, εργαζόταν στην Πεζό. Το περιοδικό Auto, δε, πρόδρομος της L'Équipe αφιέρωσε μόλις 18 γραμμές στην έναρξη του τουρνουά. Ακόμα και κατά τη διάρκεια του 1960, η Αγγλική Ομοσπονδία Ποδοσφαίρου αρνήθηκε να πληρώσει τα ταξί που έπαιρναν οι παίκτες της Εθνικής Αγγλίας για να πάνε στο γήπεδο και τους επέπληξε γιατί δεν χρησιμοποίησαν τα δημόσια μέσα μεταφοράς. Έπαιζαν (και) για τη φανέλα οι παίκτες τότε - κάποιοι, ντυμένοι στα χρώματα της ομάδας τους, πήγαν στο εκτελεστικό απόσπασμα, όπως ο ηρωικός επιθετικός του Ολυμπιακού Νίκος Γόδας ο οποίος εκτελέστηκε στο Λαζαρέτο στην Κέρκυρα 19 Νοεμβρίου του 1948, φωνάζοντας πριν την εκτέλεση του: "Νενικήκαμεν. Ζήτω οι ολυμπιονίκες του σοσιαλισμού. Γεια σας, συναθλητές μου!"

Ηλίας Καφάογλου, "Σημειώσεις στο Ημίχρονο", Ύψιλον 2010

γράψε λάθος

Δεν φτάνει που ήσουν ερχομός θερμοκηπίων
ενόχλησες και την ορθογραφία μου.

Κατ' επανάληψη λες, μ' έπιασες να γράφω
συνδιάζω αντί συνδυάζω που σημαίνει
συν-δύο, βάζω το ένα δίπλα στο άλλο
τα δυο μαζί ενώνω - το ζω το αφήνουμε έξω
για μετά, αν πετύχει ο συνδυασμός.

Δεν είναι λάθος φίλε μου.
Είναι μια πρόωρη ανάπτυξη αδυναμίας.
Δείξε μου εσύ ένα ύψιλον
που να κατάφερε ποτέ σωστά να μας ενώσει.
Συνδυασμοί πολλοί αλλά πόσοι γνώρισαν
τη ρηματική του ζω απεραντοσύνη.

Απ' τη σκοπιά του καθενός η ορθογραφία.
Πάρε παράδειγμα
τι κινητά που γράφετε το ψέμα:
όταν εσύ το εξακοντίζεις στον άλλον
σωστά το γράφεις μέσα σου, θαρραλέα.
Όμως όταν εσύ το δέχεσαι κατάστηθα
τότε το γράφεις ψαίμα.
Ρωτάς από που ως που
γράφω τη συμπόνοια με όμικρον γιώτα.
Ποιος ξέρει θα με παρέσυρε η άπνοια
ο ανοίκειος το ποίημα η οίηση
το κοιμητήριο η οικουμένη το οικτρόν
και η αοιδός επιθυμία
απ' την αρχή να ξαναγραφόταν ο κόσμος.

Εξάλλου σου θυμίζω η συμπόνια
πρωτογράφτηκε λάθος από το Θεό.

Κική Δημουλά, "Χαίρε Ποτέ", Ίκαρος 1988

αν όλοι τηρούσαν πάντα αυτό τον κανόνα

Ήξερα, λοιπόν, πολύ καλά ποια θα ήταν τα συναισθήματα του πατέρα μου. Κι όμως δεν μπορούσα να ξεκολλήσω τις σκέψεις μου από τη δουλειά μου, που παρ' όλο που ήταν σιχαμερή μολοντούτο κρατούσε δέσμια τη φαντασία μου. Ήθελα να μην αφήσω να εκδηλωθούν από μέσα μου όλα όσα σχετίζονταν με τα αισθήματα της στοργής μου πριν να ολοκληρωθεί ο μέγας στόχος, που κατάπινε κάθε ικμάδα της φύσης μου.
Εκείνο τον καιρό σκεπτόμουν πως ο πατέρας μου θα ήταν άδικος, αν καταλόγιζε την αμέλειά μου ως ηθικό παραστράτημα ή ως μομφή για τη διαγωγή μου. Τώρα όμως έχω πειστεί πως ήταν δικαιολογημένος που είχε την αντίληψη ότι δεν ήμουν εντελώς απαλλαγμένος από φταίξιμο. Μια τέλεια ανθρώπινη ύπαρξη πρέπει πάντα να διατηρεί ένα ήρεμο και ειρηνικό πνεύμα και ποτέ να μην επιτρέπει σ' ένα πάθος ή σε μια παροδική επιθυμία να αναστατώνει την ηρεμία του. Δε νομίζω πως η δίψα για γνώση μπορεί ν' αποτελέσει εξαίρεση σ' αυτό τον κανόνα. Αν η μελέτη που αφοσιώνεσαι έχει την τάση να αδυνατίζει τη στοργή σου και να καταστρέφει τη γεύση σου για κείνες τις απλές απολαύσεις όπου δε χωράει καμιά νοθεία, τότε αυτή η μελέτη είναι βέβαια παράνομη, δηλαδή δεν ταιριάζει στο ανθρώπινο πνεύμα. Αν όλοι τηρούσαν πάντα αυτό τον κανόνα, αν κανένας άνθρωπος δεν επέτρεπε σε μια οποιαδήποτε επιδίωξή του να επεμβαίνει και να αναστατώνει την ηρεμία των εσωτερικών του αισθημάτων, τότε η Ελλάδα δε θα είχε σκλαβωθεί. Ο Καίσαρ θα είχε λυπηθεί την πατρίδα του. Η Αμερική θα είχε ανακαλυφθεί πιο σταδιακά και οι αυτοκρατορίες του Μεξικού και του Περού δε θα είχαν καταστραφεί.

Mary Shelley, "Φρανκενστάιν", Στοχαστής 1995 (μετάφραση Θάνος Σακκέτας)

Geometropolis.M05

ένας κόσμος εξόχως συζητήσιμος

Το ποδόσφαιρο ενσαρκώνει, λοιπόν, μια ματιά ταυτόχρονα συνεκτική και αντιφατική του σύγχρονου κόσμου. Αναδεικνύει την ατομική και συλλογική αξία, με τη μορφή ενός συναγωνισμού με στόχο την επιβράβευση των καλύτερων, αλλά την ίδια στιγμή υποσημειώνει τη συνδρομή της τύχης και της πονηριάς, οι οποίες αποτελούν, η καθεμιά με τον τρόπο της, προκλητική γελοιοποίηση της αξίας. Μέσω αυτών των στοιχείων και της προαναφερθείσας αντίληψης της δικαιοσύνης, το ποδόσφαιρο αναδεικνύει την εικόνα, ακόμα και στις περιπτώσεις της αποτυχίας, ενός κόσμου στα ανθρώπινα μέτρα. Στις κοινωνίες, όπου ο καθένας, άτομο ή ομάδα, καλείται να επιτύχει, η αποτυχία και η μη επιτυχία είναι υποφερτές ψυχολογικά, μόνο αν αποκλειστικά υπεύθυνοι γι’ αυτό είναι η πονηριά των άλλων, η αδικία ή η μοίρα.
Σε μια αψεγάδιαστη τάξη, θεμελιωμένη στην αξία και μόνο, το ποδόσφαιρο αντιπαραθέτει την προσφυγή στην υποψία και στην ουσιαστική αβεβαιότητα. Τι θα ήταν μία κοινωνία τελείως διάφανη, όπου ο καθένας θα είχε την ορθολογική σιγουριά πως κατέχει δίκαια τη θέση του, όπου δεν θα μπορούσαμε να ονειρευτούμε «αν…», όπου δεν θα μπορούσαμε να επικαλεστούμε την «κακή μας μοίρα» («τα λεφτά πάνε στα λεφτά») ή τις ατέλειωτες δολοπλοκίες κάποιου άλλου («ο κύβος ερρίφθη, το παιχνίδι είναι σικέ και το σκυλί δαγκώνει τους φτωχούς», λέει μία παροιμία της νότιας Ιταλίας); Το ποδοσφαιρικό παιχνίδι κατασκευάζει συνεπώς έναν κόσμο συζητήσιμο, καθώς προσφέρεται σε πληθώρα ερμηνειών για το βάρος αντίστοιχα της αξίας, της τύχης, της δικαιοσύνης και της απάτης, στην επιτυχία. Χωρίς αμφιβολία, αυτή ακριβώς η παράμετρος –το συζητήσιμο- προσδίδει στο ποδόσφαιρο την ιδιότητα του «φιλοσοφικού δράματος».

Christian Bromberger, «Ποδόσφαιρο: Σύμβολα, Αξίες, Φίλαθλοι», Βιβλιόραμα 2007 (μετάφραση Géraldine Georget - Παντελής Κυπριανός)

το ποδόσφαιρό μας

Το ποδόσφαιρό μας είναι φορέας περισσότερο καθολικών και γενικευμένων αξιών όλης της ανθρωπότητας παρά εθνικών γνωρισμάτων. Η επίμονη αναζήτηση να επιτύχουν ένα παιχνίδι ωραίο και με φαντασία, εφευρετικό και πνευματώδες, δεν είναι μόνο μια κάπως αφελής προσέγγιση του ποδοσφαίρου που τώρα πλέον είναι και χωρίς χρησιμότητα, ούτε στοχεύει απλώς στην εξύμνηση κάποιων εθνικών αρετών. Πρόκειται αντίθετα για μια επιλογή βαθύτερη και πιο σημαντική, με χαρακτηριστικά που το ανθρώπινο πνεύμα τα θεωρεί όχι μόνο τα πλέον αξιόλογα, αλλά αναμφίβολα τα μόνα έγκυρα. Έτσι λοιπόν, η κατάδειξη στο παιχνίδι των αντιπάλων μας και η απόδοση στους ποδοσφαιριστές τους ιδιοτήτων όπως η δύναμη, η κακοβουλία, ο αυτοματισμός, η ακρίβεια, η πανουργία, η προκλητικότητα δεν αναπαράγει απλώς έναν ακόμα κατάλογο αθλητικών χαρακτηριστικών βασισμένο σε τετριμμένες προκαταλήψεις σχετικά με τους άλλους λαούς και τον έξω κόσμο. Αντιπροσωπεύει αντίθετα ένα σύνολο αξιών που στην ουσία τους βρίσκονται στον αντίποδα της ανθρώπινης φύσης και εξυμνούν τις δυνάμεις που υπονομεύουν την ασφάλεια του ανθρώπινου κόσμου. Το ποδόσφαιρό μας κατέχει όλα εκείνα που είναι σύμφυτα στον άνθρωπο: την ψυχή και την καρδιά, την ομορφιά και την ευφυΐα. Το παιχνίδι των αντιπάλων μας είναι στην ουσία του απάνθρωπο, άρα δεν είναι ούτε καν παιχνίδι με την αληθινή σημασία της λέξης, γιατί διακατέχεται από μια έμφυτη, στοιχειώδη, ακατέργαστη και ζωώδη αντίληψη, ή από δαιμονική πανουργία ή τέλος από ρομποτική ακρίβεια.

Ivan Čolović, "Από τις Κερκίδες στα Χαρακώματα", Ισνάφι 2007 (μετάφραση Τάκης Μπουζάνης)