η πρόβα ή η παρενέργεια

Διαβάζοντας διαπίστωσα ότι ο Λόσον διατύπωνε τρεις υποθέσεις για την ύπαρξη του ανθρώπινου είδους. Η πρώτη ήταν ότι η ανθρωπότητα είναι το αποτέλεσμα μιας ξεχωριστής πράξης δημιουργίας, ενός πειράματος ή μιας δοκιμής που πραγματοποιήθηκε εν είδει πρόβας για το βασικό εγχείρημα. Η δεύτερη ήταν ότι η δημιουργία της ανθρωπότητας υπήρξε μια ακούσια παρενέργεια, ένα είδος "συμπαθητικής δόνησης", που συνέβη λόγω της ομοιότητας του δικού μας ηλιακού συστήματος με τον 58 του Ηριδανού. Η τρίτη ήταν ότι η ανθρωπότητα πάνω στη Γη ήταν όντως το βασικό εγχείρημα και η ζωή στον 58 του Ηριδανού η πρόβα ή η παρενέργεια. Αλλά αυτή την τελευταία την απέρριπτε ως απίθανη, διότι αν δεχτούμε ότι τα θαύματα είναι σημάδια του ενδιαφέροντός σου, Κύριε, τότε ένα διαρκές θαύμα όπως η κίνηση ενός άστρου γύρω από έναν πλανήτη θα πρέπει να αποτελεί σαφή δείκτη του τι θεωρείς πιο σημαντικό. 

Ted Chiang, "Εκπνοή", Ίκαρος 2021 (μετάφραση Μαργαρίτα Ζαχαριάδου)

-στην εποχή που διαδραματίζεται-

 

τα έμβια πάθη

Ας είναι καλά η φιλότιμη συνθήκη

της υποκρισίας που ξέρει πάντα να σκεπάζει τις ρωγμές.

"Πώς φτιάχτηκαν ετούτα τα σπίτια" με ρώτησες

"Σαν να συνδέονται νοητά του κόσμου τα έμβια πάθη

με ίδια απαράλλακτα μυστικά".

Αριστέα Ευαγγελούση, "Αριστερόχειρη Γραφή", Ρώμη 2021

και σε μας οι λέξεις

Ωστόσο η ψευδολογία θα μεταδώσει ανάμεσα στις γραμμές μια έκλαμψη από την αλήθεια. "Δεν εξεγείρονται οι χωρικοί αλλά ο Θεός!" - φέρεται να αναφώνησε ο Λούθηρος, αρχικά με έντρομο θαυμασμό. Αλλά δεν ήταν ο Θεός. Οι χωρικοί ήταν πράγματι οι εξεγειρόμενοι. Εκτός αν ονομάζουμε Θεό την πείνα, την αρρώστια, την ταπείνωση, το κουρέλι. Δεν εξεγείρεται ο Θεός αλλά η αγγαρεία, τα μισθώματα, οι δεκάτες, η απαγόρευση του διαθέτειν, το ενοίκιο, ο φόρος ακινήτων, η μετάληψη του ετοιμοθάνατου, η περισυλλογή του αχύρου, το δικαίωμα πρώτης νυκτός, οι κομμένες μύτες, τα βγαλμένα μάτια, τα καμμένα, χτυπημένα, μαχαιρωμένα σώματα. Οι περί του επέκεινα διαμάχες αφορούν στην πραγματικότητα τα εγκόσμια. Αυτό εξηγεί την επίδραση που συνεχίζουν να έχουν πάνω μας οι επιθετικές θεολογίες. Μόνο και μόνο γι' αυτό κατανοούμε τη γλώσσα τους. Η ορμητικότητά τους είναι μια βίαιη έκφραση της μαύρης φτώχειας. Η πλέμπα αφηνιάζει. Το άχυρο στους αγρότες! Το κάρβουνο στους εργάτες! Η σκόνη στους σκαφτιάδες! Η παράσταση στους πλανόδιους! Και σε μας οι λέξεις! Οι λέξεις, που είναι ένας άλλος σπασμός των πραγμάτων.

Éric Vuillard, "Ο Πόλεμος των Φτωχών", Πόλις 2021 (μετάφραση Γιώργος Φαρακλάς) 

-χρειάστηκε να ταξιδέψω-

 

από το χαρτάκι που κρατά στο χέρι

Αποτελεί το φόβο και τον τρόμο κάθε βιβλιοπώλη. Ο αναγνώστης αυτός (αναγνώστης F) αναγνωρίζεται από τα πολύ χοντρά γυαλιά του, από το αποφασιστικό του βάδισμα και από το χαρτάκι που κρατά στο χέρι. Αυτός ο αναγνώστης ψάχνει για μήνες, για χρόνια, ίσως από τη στιγμή που γεννήθηκε, ένα βιβλίο ανεύρετο και στην προσπάθειά του αυτή έχει αναλώσει όλη του την ύπαρξη. Δεν τα παρατάει ωστόσο. Να που πλησιάζει τον ανύποπτο βιβλιοπώλη και του ζητά τις Σημειώσεις για τις γρηγοριανές συνθέσεις στις εκκλησίες του Σρέντο του αβά Βερμεντίν, εκδόσεις ο Λευκός Συφλοπόντικας, Καστέλ Λουβιζόνιο. Ο βιβλιοπώλης, αφού έχει συμβουλευτεί τη μνήμη και τον υπολογιστή του, του ανακοινώνει ότι δεν διαθέτει παρόμοιο τίτλο. Στις επιπλέον πιέσεις του αναγνώστη F ο βιβλιοπώλης ψάχνει κατ’ αρχήν το λήμμα Σημειώσεις, κατόπιν Γρηγοριανός, κατόπιν Εκκλησίες, στη συνέχεια Σρεντίνο, Βερμεντίν, Λευκός Συφλοπόντικας. Δεν κάνει την εμφάνισή του κανείς αβάς Βερμεντίν στην ιστορία της λογοτεχνίας. Οι εκδόσεις Λευκός Συφλοπόντικας φαίνεται να έχουν βγάλει ένα και μοναδικό βιβλίο για τα μανιτάρια το 1953 και στη συνέχεια χάθηκαν στην ανυπαρξία. Στους χάρτες δεν υπάρχει κανένα μέρος με την επωνυμία Καστέλ Λουβιζόνιο. Ο αναγνώστης F όμως δεν υποχωρεί. Στέκεται καρφωμένος μπροστά στο βιβλιοπώλη, με το χαρτάκι του, και τον ρωτά εάν μπορεί να κάνει κάτι, ίσως να συμβουλευτεί τα αρχεία της CIA. Μερικές φορές αρχίζει να κλαψουρίζει, στις πιο σοβαρές περιπτώσεις φτάνει στο σημείο μιας ελαφράς λιποθυμίας. Αφού έχει κινητοποιηθεί όλο το βιβλιοπωλείο, έχει ζητηθεί η βοήθεια δύο βιβλιοπωλείων από το Σρέντο, έχει κληθεί επί του θέματος ο ιερέας της κοντινής εκκλησίας, έχει μεσολαβήσει καυγάς με όλες τις τηλεφωνήτριες της Ιταλίας ζητώντας σύνδεση με το Καστέλ Λουβιζόνιο, ο διευθυντής του βιβλιοπωλείου παρουσιάζεται αυτοπροσώπως στον αναγνώστη F και του ανακοινώνει επίσημα: «Λυπάμαι κύριε, το βιβλίο σας δεν υπάρχει πουθενά», «Ευχαριστώ», απαντά ο αναγνώστης F, «θα ξαναέλθω αύριο».

Stefano Βenni, "Ψυχοπαθολογία του Καθημερινού Αναγνώστη", Openbooks 2021 (μετάφραση Χρίστος Αλεξανδρίδης)

-πάλι είχε αντιρρήσεις ο περαστικός-