το άγιο τίποτα

Οι νύχτες κρύβουν στις τσέπες τους 

μια πονετική βροχή από λόγια παλιών ανθρώπων. 

Ο σταθμάρχης τότε, ακουμπάει τη ράχη τους 

μια στοίβα άγραφων βιβλίων 

που μας περιμένουν πάντα 

στους άδειους τους σταθμούς μας. 

Στις νύχτες αυτές που δεν έχουν πάτωμα 

κυκλοφορούμε έχοντας στα χέρια 

ωραίες μπουκάλες με κρασί σαν μπιμπερό. 

Μέσα τους πνίγονται λείψανα παλιών ελπίδων, 

που επιπλέουν χρόνια μες στις ξέρες μας. 

Στις νύχτες, λοιπόν, αυτές ψάχνουμε 

να βρούμε την θάλασσα του τίποτα 

εκεί που λέξη καμία δεν ανθίζει. 

Εκεί καθόμαστε στα κρύα τα βουνά 

και πέφτει πάνω μας αυτή η πονετική βροχή 

της μίας νύχτας, της μίας και μόνης νύχτας. 

Κι όπως αργά το τίποτα μας καταπίνει 

ανεβαίνει ο ήλιος πάνω στους ώμους μας 

σε άλλους γίνεται φωτιά 

σε άλλους φωτοστέφανο. 

Στο τέλος μένουμε αγκαλιασμένοι 

εκεί στην άγια σιωπή 

στου αγίου τίποτα, το μέρος.

Νίκος Βαραλής, "Το Τίποτα και οι Λέξεις", Ευδυμίων 2023

μικροπράγματα

Κάποια βράδια, ξαπλωμένος δίπλα στην Αϊλίν, ο Φέρλονγκ σκεφτόταν ξανά και ξανά μικρά πράγματα σαν κι αυτά. Άλλες φορές, όταν μια κουραστική μέρα γεμάτη κουβάλημα είχε φτάσει στο τέλος της ή όταν ένα σκασμένο λάστιχο τον είχε αφήσει να περιμένει μούσκεμα στην άκρη του δρόμου, επέστρεφε στο σπίτι, έτρωγε ένα πιάτο φαΐ κι έπεφτε νωρίς για ύπνο, κι έπειτα ξυπνούσε μες στη νύχτα, νιώθοντας την Αϊλίν να κοιμάται βαριά πλάι του – και τότε έμενε ακίνητος, με το μυαλό του να κάνε κύκλους, ανήσυχος, μέχρι να αποφασίσει να κατέβει τελικά κάτω να βάλει να βράσει το νερό για το τσάι. Καθόταν στο παράθυρο με την κούπα στο χέρι, κοιτάζοντας τον δρόμο και το ποτάμι μέχρι εκεί που έφτανε το μάτι του, κι όλα τα μικροπράγματα που συνέβαιναν έξω: τα αδέσποτα σκυλιά που έψαχναν για αποφάγια στα σκουπίδια, τις σακούλες έξω από τα φαγάδικα και τους άδειους κάδους που τους παράσερνε η ορμή του ανέμου και η βροχή, τους τελευταίους θαμώνες που έφευγαν από την παμπ, τρεκλίζοντας στον δρόμο για το σπίτι. 

Claire Keegan, "Μικρά Πράγματα σαν κι Αυτά", Μεταίχμιο 2022 (μετάφραση Μαρτίνα Ασκητοπούλου)

αντίο άχαρα όνειρα

Είναι αλήθεια όσα ο κύριος Εξομολογητής είπε κάνοντας χιούμορ. Δεν είναι όμως δικό μας το φταίξιμο που η επιστήμη σφυροκοπάει συνεχώς τόσα ματαιόδοξα είδωλα: τις προλήψεις, τις σοφιστείες, τα χίλια ψεύδη του παρελθόντος, άλλα όμορφα, άλλα γελοία, γιατί από όλα τα είδη υπάρχουν στον αμπελώνα του Κυρίου. Ο κόσμος των ψευδαισθήσεων, που είναι κάτι σαν δεύτερος κόσμος, γκρεμίζεται με πάταγο. Ο μυστικισμός στη θρησκεία, η μονοτονία στην επιστήμη, η επιτήδευση στις τέχνες γελοιοποιούνται και πέφτουν από τα βάθρα τους όπως έπεφταν οι παγανιστικές θεότητες. Αντίο άχαρα όνειρα. Το ανθρώπινο γένος αφυπνίζεται, και τα μάτια του βλέπουν με διαύγεια. Ο μάταιος συναισθηματισμός, ο μυστικισμός, ο πυρετός, οι παραισθήσεις και το ντελίριο εξαφανίζονται, και αυτός που πριν ήταν ασθενής, σήμερα είναι υγιής και απολαμβάνει με άφατη ευχαρίστηση τη σωστή θεώρηση του κόσμου. Η φαντασία, η τρομακτική τρελή που έκανε κουμάντο στο σπίτι, κατάντησε πια μια υπηρέτρια… Κατευθύνετε το βλέμμα σας παντού γύρω σας, κύριε Εξομολογητή, και θα δείτε το αξιοθαύμαστο σύνολο της πραγματικότητας να έχει αντικαταστήσει τα μυθεύματα. Ο ουρανός δεν είναι ένας θόλος, τα αστέρια δεν είναι λυχναράκια, το φεγγάρι δεν είναι ένας σκανταλιάρης κυνηγός παρά ένας διαφανής ογκόλιθος. 

Benito Pérez Galdós, "Δόνια Περφέκτα", Ανοιχτή Βιβλιοθήκη 2023 (μετάφραση Ευρυδίκη Αμανατίδου)

διότι είμαι ταγμένος στο μέλλον

Δεν είμαι τρελός. Ποτέ δεν ήμουν. Δεν είμαι παράφρων κι ας με έχον αποκαλέσει πολλές φορές έτσι. Δεν είμαι παράφρων. Παρά τις αντιξοότητες, παρά την κόλαση που βίωσα δουλεύοντας τόσα χρόνια απομονωμένος, αγνοημένος, διασυρμένος και αόρατος, δεν έχασα στιγμή τα λογικά μου, ούτε άφησα την απογοήτευση να με οδηγήσει στην ανοησία και την τρέλα. Θα μπορούσα, βέβαια. Θα μπορούσα. Γιατί την έχω γνωρίσει την τρέλα. Έχω κοιτάξει αυτή την τρομερή ήπειρο από μακριά, έχω νιώσει τη ζοφερή επιρροή της πάνω στους άλλους, και με έχουν σπρώξει προς το μέρος της ιδέες που ακροπατούν στα όρια του Λόγου. Αλλά δεν είμαι παράφρων. Είμαι άνθρωπος της επιστήμης. Πιστεύω στη δύναμη της αλήθειας, είμαι αντίπαλος της άγνοιας και φυσικός εχθρός του μηδενισμού και της απροσμέτρητης αβύσσου της απόγνωσης, διότι είμαι ταγμένος στο μέλλον. Οι φιλοδοξίες και οι στόχοι μου μπορεί να φαίνονται γελοίοι σε εκείνους που δεν αποζητούν τίποτε άλλο πέρα από τα όσα ήδη γνωρίζουν, σε εκείνους που ζουν εγκλωβισμένοι στη μεγάλη ψευδαίσθηση που τόσοι και τόσοι άνθρωποι, από τόσα μέρη του κόσμου, ονομάζουν "κοινή λογική". Εγώ όμως έχω δει πράγματα που υπαινίσσονται κάτι άγριο κι αδάμαστο, που η λογική από μόνη της είναι αδύνατο να το τιθασεύσει, πράγματα που περιγελούν τις καθαγιασμένες αρχές που τόσο τιμούν οι επιστήμονες με τις ψοφοδεείς, φοβιτσιάρικες καρδιές: έχω δει πράγματα που υποδηλώνουν την ύπαρξη μιας ψηφιακής ζωής. Δεν έρχεται, είναι εδώ. Είναι ήδη εδώ. Είναι ήδη εδώ, αλλά είναι μεταμφιεσμένη και δεν μπορούμε ακόμα να την αναγνωρίσουμε. Γιατί είναι μια δύναμη αναφυόμενη, ένας παράξενος ελκυστής που ανθίζει κάπου στο μέλλον, και μας τραβάει με χέρια τόσο μεγάλα που παραμένουν αόρατα, μας σέρνει με κυκλώπεια δάχτυλα που θα μπορούσαν, ίσως, σαν έρθει το πλήρωμα του χρόνου, να φτάσουν να αγκαλιάσουν το σύμπαν ολόκληρο.

Benjamín Labatut, "Maniac", Δώμα 2023 (μετάφραση Αγγελική Βασιλάκου)

-στα πρόθυρα της τελικής ανακάλυψης-

 

το πλαγιοκάθισμα και το λοξοκοίταγμα

Στα τσιπουράδικα οι καρέκλες δεν σε περιμένουν χωμένες στα τραπέζια, αλλά παραταγμένες εκατέρωθεν. Η παραδοσιακή εργονομία της τσιπουροποσίας επιβάλλει το πλαγιοκάθισμα και το λοξοκοίταγμα. Τα πόδια δεν μπαίνουν κάτω από το τραπέζι, ούτε οι συνδαιτημόνες κάθονται κατά μέτωπο. Η καρέκλα είναι γυρισμένη στο πλάι, που σημαίνει "τώρα δεν τρώω αλλά σιγοπίνω τσιμπολογώντας". Ο τρόπος αυτός της πλάγιας προσέγγισης, της σωματικής δήλωσης μιας πρόθεσης διαφορετικής από ένα γεύμα, είναι ένας από τους καθοριστικούς παράγοντες της επιτυχημένης διαδικασίας. Η ιερότητα του τραπεζιού εστίασης παραχωρεί τη θέση της στη χαλαρότητα με την περιστροφή της καρέκλας για περίπου ενενήντα μοίρες.

Αλέξανδρος Ψυχούλης, "Τα Τσίπουρα στον Βόλο", Νήσος 2019

 

μια μπερδεμένη θολούρα

Μέσα του τρεχολογά ο φόβος. Έχω έναν άγνωστο μες στο κεφάλι μου, σκέφτεται, στο σώμα μου έναν ξένο.

"Έφυγα" δηλώνει ο Ουίλλιαμ κουνώντας τα χέρια. "Θα κρυφτώ σε καθαρά μοναστήρια, αν με δεχτούν, κι αν όχι, θα γίνω ερημίτης μέσα στα δάση της ενδοχώρας και θα ζω από πουλιά παραζαλισμένα που θα κυνηγάω, και θα 'χω για στρωσίδι μόνο τον σιδερόπλεκτο χιτώνα, που θα τον τυλίγω γύρω από τον λαιμό για να μη γυαλίζει στους ληστές. Έχω διερμηνεύσει τόσα και τόσα λόγια άλλων ανθρώπων, τώρα όμως πρέπει να διερμηνεύσω εμένα στον εαυτό μου. Χρειάζομαι μοναξιά. Έχω ξεχάσει ποιος είμαι. Η τριβή και η φθορά με κατάντησαν έναν άγνωστο, η συναναστροφή με τόση ιδιοτέλεια μ' έκανε ένα αστόχαστο πράγμα. Η τόση τύρβη και το πιόμα στα ταβερνεία διέλυσαν αυτό τον τόπο και εξάπλωσαν την αρρώστια παντού. Είμαι μια μπερδεμένη θολούρα".

"Μια αλεπού που μ' αγαπάει" αποκρίνεται ο Σίντζεν με φωνή πνιχτή κι αργόσυρτη "με περιμένει έξω απ' το χωριό, περιμένει να μας κάνει μεζεδάκι, κι εγώ έχω γίνει γέρος".

Oisín Fagan, "Νόμπερ", Δώμα 2023 (μετάφραση Μαργαρίτα Ζαχαριάδου)