το σχέδιο είχε εξ αρχής κάτι αφελές

Πρέπει να πούμε ότι αυτό το σχέδιο είχε εξ αρχής κάτι αφελές, διότι θεωρούσε την ιρακινή κοινωνία σαν ένα μη διευθετημένο σύνολο, στο οποίο επιτρέπεται να εισαγάγουμε ένα νέο πολιτικό καθεστώς εν είδει εμπορικού προϊόντος. Όμως δεν είναι ανάγκη να είμαστε επαγγελματίες κοινωνιολόγοι για να γνωρίζουμε ότι τα πολιτικά καθεστώτα δε μπορούν να διαχωριστούν από το υπόλοιπο της κοινωνικής δομής. Η κοινωνία αποτελεί ένα όλον με αλληλοεξαρτώμενα στοιχεία. Τα αποτελέσματα ενός νέου μέτρου δεν εξαρτώνται μόνο από τις εγγενείς του ποιότητες. Εάν εισαγάγουμε την ιατρική περίθαλψη χωρίς άλλες αλλαγές, το αποτέλεσμα είναι μια απότομη άνοδος της γεννητικότητας, που με τη σειρά της προκαλεί αγροτική μετανάστευση και κοινωνικές εντάσεις. Εάν ανοίξουμε τα σύνορα στα βιομηχανικά προϊόντα, καταστρέφουμε την οικονομία της τοπικής διατροφής και ευνοούμε την διολίσθηση από τη φτώχεια στην εξαθλίωση. Εάν εμφυτεύσουμε τους δημοκρατικούς κανόνες σε μια παραδοσιακή κοινωνία, δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι για τα αποτελέσματα.

Tzvetan Todorov, "Η νέα διεθνής αταξία", Εστία 2004 (μετάφραση Μιχάλης Πάγκαλος)

ένα νέο μνημονικό σύστημα

Όταν τελικά οι ναζί έχασαν τον πόλεμο οι νικήτριες χώρες οργάνωσαν ένα διεθνές δικαστήριο και οι νομικοί αναρωτήθηκαν πως να χαρακτηρίσουν την τελική λύση του εβραϊκού ζητήματος και τα διάφορα σχέδια εξόντωσης των Τσιγγάνων των Σλάβων κ.λπ. και επινόησαν τον όρο γενοκτονία. Οι ιστορικοί έκριναν οτι κατά τη διάρκεια του εικοστού αιώνα υπήρξαν καμιά εξηνταριά γενοκτονίες σ' όλο τον κόσμο αλλά δεν πέρασαν όλες στη συλλογική μνήμη. Οι ιστορικοί έλεγαν πω η ιστορική μνήμη δεν ήταν μια συνιστώσα της Ιστορίας και πως η μνήμη είχε περάσει από τη σφαίρα της Ιστορία στην ψυχολογική σφαίρα κάτι που σήμαινε πως είχε εγκαθιδρυθεί ένα νέο μνημονικό σύστημα στο οποίο δεν ετίθετο ζήτημα μνήμης του γεγονότος αλλά της μνήμης της μνήμης. Και πως η εισβολή της ψυχολογίας στη μνήμη είχε προκαλέσει στον κόσμο το συναίσθημα ότι είχε να ξεπληρώσει κάποιο χρέος αλλά χωρίς να ξέρει ποιο και σε ποιον.

Patrik Ourednik, "Europeana", Κέδρος 2005 (μετάφραση Μανώλης Αγγελόπουλος)

bruxelles

persona

Την περασμένη βδομάδα βρήκα τα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά του μπαμπά πεταμένα στο καλάθι της τουαλέτας. Νίκησα το καπάκι ασφαλείας με ένα αμέριμνο σπρώξιμο και έπειτα ένα στριφογύρισμα. Το μπουκάλι ήταν γεμάτο μέχρι τη μέση με λευκά, ασβεστοειδή χάπια.
Στην ιστοσελίδα alternativemedicine.com, την οποία ο πατέρας μου έχει περιλάβει στα αγαπημένα του στον υπολογιστή του, γράφει ότι «η συναισθηματική νάρκη που επιφέρει το Prozac είναι συχνά πολύ χειρότερη στα μάτια του ασθενούς απ’ ότι η αρχική κατάθλιψη».
Έχω τη γνώμη ότι η ιστοσελίδα εννοεί «σύμφωνα με την άποψη του ασθενούς» και ότι τα μάτια δεν επηρεάζονται ιδιαίτερα.
Η πρώτη ένδειξη ήταν η αμαύρωση του λευκού κατά τα άλλα μητρώου απουσιών του πατέρα μου από τα πρωινά της Δευτέρας.
Όταν γύρισα σπίτι από το σχολείο τη Δευτέρα, τον βρήκα στο παράθυρο της κρεβατοκάμαράς του με την γκρενά του ρόμπα, να χαζεύει το φέρι μπόουτ του Κορκ που ερχόταν για να δέσει. Ο διακόπτης της κρεβατοκάμαρας ήταν γυρισμένος στο τέρμα.
«Κυρίες και κύριοι, ο Κόρκι», είπα, με δήθεν εφετζίδικη φωνή τηλεπαρουσιαστή , μπαίνοντας στο δωμάτιο.
«Ναι, ο Κόρκι», επιβεβαίωσε.
Κρατούσε μια κούπα νερό που μέσα του κολυμπούσε ένα ροζιασμένα υπόλειμμα λεμονιού. Φορούσε παντόφλες και κάλτσες.
«Είσαι άσχημα;» τον ρώτησα.
Γύρισε προς τα μένα. Οι σακούλες κάτω απ’ τα μάτια του έμοιαζαν μαλακές και λείες. Δεν φορούσε τα γυαλιά του.
«Δεν νιώθω πολύ καλά», επιβεβαίωσε. «Λέω να μείνω στο κρεβάτι».
Οι κόρες των ματιών του είχαν μικρύνει.
Έριξα μια ματιά γύρω μου στο δωμάτιο. Το κρεβάτι ήταν στρωμένο. Μέχρι που είχε απλώσει το μαξιλάρι σε ένα ρομβοειδές σχέδιο, πάνω στη σανίδα του κρεβατιού.
Έπειτα απ’ αυτό, για κάνα δυο μέρες, δεν τον έβλεπα παρά μόνο όταν κατέβαινε για να ξαναγεμίσει την κούπα του και μερικές φόρες για να αλλάξει τη φέτα του λεμονιού του. Χρησιμοποιούσε μια κούπα που είχε γραμμένη πάνω της τη λέξη Persona, δίπλα σε ένα άχαρο λογότυπο: μια ρόδα λούνα-παρκ από πολύχρωμες βούλες που ξεκινούσαν κόκκινες, γίνονταν κίτρινες, πράσινες κι έπειτα ξανά κόκκινες.

Joe Dunthorne, «Υποβρύχιο», Ίνδικτος 2008 (μετάφραση Αλέξης Καλοφωλιάς)

κάθε άνθρωπος είναι ιερός

Το μήνυμα του Χριστού είναι, λοιπόν, ένα θρησκευτικό μήνυμα με την πλήρη έννοια του όρου (συνδέει το ανθρώπινο και το θεϊκό), αλλά και ένα μήνυμα που σχετικοποιεί την εξωτερική θρησκεία προς όφελος της εσωτερικής πνευματικότητας. Οι θρησκείες μετά τη νεολιθική εποχή και την έλευση του ιουδαϊκού μονοθεϊσμού είχαν αποϊεροποιήσει τη φύση. Ο Ιησούς αποϊεροποίησε τις θρησκείες. Δεν καταργεί εντούτοις κάθε έννοια του ιερού: κάθε άνθρωπος είναι ιερός εφόσον προέρχεται από τον Θεό και έχει τη δυνατότητα να ξαναβρεί την Πηγή του –τον Πατέρα, την πρωταρχική αρχή, τον Ένα, το θείο, το Απόλυτο, οποιοδήποτε όνομα δίνουμε στην υπερβατικότητα- μέσα στο δικό του πνεύμα. Από εκεί και έπειτα τίποτε δεν έχει τόση αξία όση η ανθρώπινη συνείδηση που αναζητά την αλήθεια. Μετά τον Χριστό, η θρησκεία είναι ακόμη δυνατή, αλλά με μία και μόνη προϋπόθεση: να αποδέχεται αυτή τη ριζική αυτονομία των ατόμων που βρίσκονται, με τη συνείδησή τους, μόνα απέναντι στον Θεό όπως και απέναντι στους άλλους, όπως ωραία το εξέφρασε ο Emmanuel Levinas.

Frédéric Lenoir, «Ο Χριστός Φιλόσοφος», Πόλις 2010 (μετάφραση Αιμίλιος Βαλασιάδης)

ένα φανταστικό τοπίο

Πάντα καθόμουν παράθυρο. Ακόμη και στις περιπτώσεις που το λεωφορείο ήταν φίσκα στον κόσμο, εγώ θα σπρωχνόμουν, θα ζητούσα, θα παρακαλούσα και θα έπειθα κάποιον να μου παραχωρήσει θέση δίπλα στο παράθυρο. Ιδιαίτερα όταν έβρεχε, απολάμβανα στο μέτωπό μου τη δροσιά του γυαλιού, αλλά χωρίς να βρέχομαι. Οι σταγόνες πάνω στις φυλλωσιές, οι σταγόνες πάνω στη θάλασσα και οι σταγόνες πάνω στον κάμπο, καθιστούσαν τις φυλλωσιές, τη θάλασσα και τον κάμπο ένα φανταστικό τοπίο που από πουθενά αλλού ε θα μπορούσες να δεις έτσι. Και κάθε που κάποιος συνεπιβάτης μου, στην πλειονότητα των περιπτώσεων, αποκοιμιόταν δίπλα μου κι έγερνε πάνω μου, απόμενα ακίνητη και στυλωμένη, να μην τον ξυπνήσω, να μην του μαρτυρήσω την όποια μου και όση μου ενόχληση, αλλά να υποκριθώ και να πειστώ από μέσα μου πως ετούτο είναι ένα ρομαντικό ταξίδι που το περίμενα από μικρή και πως έτσι συμβαίνει στα ρομαντικά ταξίδια αυτού του τύπου: ο άλλος έρχεται η στιγμή που γέρνει πάνω σου κι αποκοιμιέται. Μήπως λίγες φορές γνωρίστηκαν άνθρωποι μεταξύ τους κατ’ αυτόν τον τρόπο; Μπήκαν στο λεωφορείο ξένοι και βγήκαν φίλοι ή ερωτευμένοι. Και λίγο καιρό αργότερα παντρεύτηκαν κιόλας. Έχω πολλά πρόχειρα παραδείγματα, ακόμη και πολύ στενών μου φίλων. Αλλά δε θα επιμείνω.

Ασημένια Σαράφη, «Φεγγαράδα στο Δέρμα», Πατάκης 2007

αθήνα