και ήταν

Έπαψα πια να σκέφτομαι τις τίγρεις και κίνησα πίσω για την καλύβα της Πωλίν. Θα σκεφτόμουν άλλη μέρα τις τίγρεις. Θα υπήρχαν πολλές ευκαιρίες.

Ήθελα να περάσω τη νύχτα με την Πωλίν. Ήξερα πως θα 'ταν όμορφη στον ύπνο της, περιμένοντάς με να επιστρέψω. Και ήταν.

Richard Brautigan, "Στη Ζάχαρη του Καρπουζιού", Biblioteque 2021 (μετάφραση Γιάννης Τζώρτζης) 

ψιθύριζαν χάρτινους ψιθύρους

Μεγάλη έκταση με τέτοια βλάστηση κι ύστερα ένα ξέφωτο με γρασίδι. Ένα σπίτι.

Το σπίτι της Ιστορίας.

Που οι πόρτες του ήταν κλειδωμένες και τα παράθυρά του ανοιχτά.

Με δροσερά πέτρινα πατώματα και μεγάλους ίσκιους στους τοίχους που σάλευαν αργά σαν κύματα.

Όπου κέρινοι πρόγονοι (με σκληρά νύχια στα πόδια τους κι ανάσα που μύριζε σαν τους παλιούς κιτρινισμένους χάρτες) ψιθύριζαν χάρτινους ψιθύρους.

Όπου διάφανες σαύρες ζούσαν κρυμμένες πίσω από τους παλιούς πίνακες.

Όπου τα όνειρα αιχμαλωτίζονταν και τα ονειρεύονταν ξανά.

Όπου ένα γέρικο εγγλέζικο φάντασμα, καρφωμένο σε ένα δέντρο, είχε ελευθερωθεί από ένα ζευγάρι διζυγωτικών διδύμων - από μια Κινητή Δημοκρατία με Τσουλούφι που είχε φυτέψει μια μαρξιστική σημαία στο χώμα, πλάι του. Όταν πέρασαν δίπλα του οι Αστυνομικοί δεν άκουσαν τα παρακάλια του. Με την ευγενική, ιεραποστολική του φωνή. Συγγνώμη, θα μπορούσατε, έεε... μήπως κατά τύχη... δε φαντάζομαι να έχετε πάνω σας κανένα πούρο; Όχι;... Όχι, δε νομίζω.

Το Σπίτι της Ιστορίας.

Όπου τα επόμενα χρόνια ο Τρόμος (που-επρόκειτο-να-έρθει) θα έμενε θαμμένος σε ένα μικρό λάκκο κάτω απ' το χώμα. Κρυμμένος πίσω απ' το χαρούμενο μουρμουρητό των μαγείρων του ξενοδοχείου. Την ταπείνωση των παλιών κομμουνιστών. Τον αργό θάνατο των χορευτών. Τα παιχνίδια-ιστορίες που έπαιζαν οι τουρίστες.

Arundhati Roy, "Ο Θεός των Μικρών Πραγμάτων", Ψυχογιός 1997 (μετάφραση Μαρία Αγγελίδου)

-κατά τη σύλληψή τους-

 

άδικα τέντωναν τους κλώνους των

Ο ήλιος έπεφτε ανάμεσα στην οδό Σολωμού και στη Στουρνάρα. Οι καινούριες πολυκατοικίες δεν άφηναν να προσδιορίσει κανείς το σημείο. Όμως η σκιά τους σκέπαζε πάντα την πλατεία ύστερα από τις έξη και τα τραπεζάκια είταν γεμάτα. Η μπλε πολυκατοικία είχε αλλάξει χρώμα. Και τα ρολά των παραθυριών κι οι στύλοι του ζαχαροπλαστείου. Στα καταστήματα είταν πασαλειμμένο ένα πλαστικό που γυάλιζε. Μόνο το Βοξ κρατούσε το μπλε. Μπορεί και νάταν η τελευταία ανάμνηση μαζύ με τα δεντράκια της πλατείας που άδικα τέντωναν τους κλώνους των για να υπάρξουν. Όμως ο θόρυβος από το διπλανό καφενείο, οι διαταγές των γκαρσονιών της ταβέρνας, τα μαρσαρίσματα των ταξί και ό,τι άλλο περνούσε απτόν δρόμο δεν άφηναν κανένα να ησυχάσει. Και το μοναδικό γκαρσόνι πηγαινοερχόταν καταϊδρωμένο φέρνοντας σωρούς ποτήρια νερού. Κι όλο και ξεκουμπωνόταν και ξυνόταν από τη ζέστη και δεν έδινε δεκάρα στην υπολογισμένη οικειότητα της πελατείας. 

Κάποτε ερχόταν κι άλλος στο τραπεζάκι του. Καθόταν λίγο, έπαιρνε νερό κι έκανε διάφορες κρίσεις. για τους τριγύρω, για την πελατεία, για τις πολυκατοικίες και για την πλατεία που άρχιζε να μοιάζει με πηγάδι.

Ανδρέας Νενεδάκης, "Δέκα Γυναίκες", 70-Πλανήτης 1973

-για αναγνώριση και έκθεση-

 

περιπλανώμενος μέσα του

παρ' όλη τη ζέστη, τη σκόνη, τη βρομιά που κολλούσε στο σώμα του, ο Νταβίντε, ευτυχισμένος, συνέχισε το δρόμο του περιπλανώμενος μέσα του

και όπως στη ΝέαΥόρκη ο ΝαβίντεΑϊρόζα είχε χάσει μαθήματα εξαιτίας αυτού που ονόμαζε υπερβολικό περπάτημα, εδώ στη Λουάντα πολύ συχνά όταν άρχιζε να περπατάει το μυαλό του παρασυρόταν σε μια παράξενη αλληλουχία σκέψεων η οποία μπορούσε εξίσου καλά να τον ταξιδέψει στο παρελθόν όσο και να του προσφέρει τον απαραίτητο χώρο για την ανάδυση κάποιας καινούριας λαμπρής ιδέας, το πρόβλημα του Νταβίντε ήταν ακριβώς αυτό, από μικρό παιδί τον κυρίευαν ιδέες πιο πολύ λαμπρές παρά συγκεκριμένες, που μάλλον μπορούσε κανείς να τις φανταστεί παρά να τις υλοποιήσει, πιο πολύ ωραίες παρά πρακτικές

η απουσία του κίτρινου τράβηξε την προσοχή του

Ondjaki, "Οι Διάφανοι", Αιώρα 2019 (μετάφραση Μαρία Παπαδήμα)

αντιμέτωπο με την ίδια του την εικόνα

Το "ονειρικό έθνος" του 19ου αιώνα μεταμορφώθηκε στις "ονειρευόμενες κοινότητες" του 20ου αιώνα - και τα όνειρα αυτών των κοινοτήτων φέρνουν θεραπεία, γιατρειά, εξιλέωση. Οι Έλληνες κινηματογραφιστές, συχνά ακούσια, έφεραν το έθνος αντιμέτωπο με την ίδια του την εικόνα. Μερικές φορές αυτό που απεικονιζόταν δεν ήταν ιδιαίτερα κολακευτικό. Σε άλλες περιπτώσεις, προκαλούσε σύγχυση και απορία. Το νέο και το παλιό συνυπήρχαν στην οθόνη, αφήνοντας στο κοινό την αίσθηση μιας αναβληθείσας ολοκλήρωσης και μιας μετέωρης ταυτότητας. Άλλοτε, το σινεμά έφερε το έθνος αντιμέτωπο με τους χειρότερους φόβους του, αμφισβητώντας καθιερωμένα τελετουργικά και εξουσίες, όπως αυτά αποκρυσταλλώνονταν στον κομφορμισμό, την αβουλία και την αδράνειά του. Ο καθρέφτης αντανακλούσε το πρόσωπο που στεκόταν μπροστά του - το πρόσωπο άλλαζε μόνο όταν ο καθρεφτιζόμενος άρχιζε να στοχάζεται τον εαυτό του.

Βρασίδας Καραλής, "Μια Ιστορία του Ελληνικού Κινηματογράφου", Δώμα 2023