σοφοί του κόσμου

Μα ποια είναι η αλήθεια και ποιο το ψέμα; ψιθυρίζω απεγνωσμένα.

-Σ' αγαπώ! μ' απαντά.

Σοφοί του κόσμου, ελάτε να καταλάβετε τι γίνεται δω πέρα.

Ντόρα Ρωζέττη, "Η Ερωμένη της", Μεταίχμιο 2005

νερό που δεν ξεδιψάει

Υπάρχει μια τρομερή άβυσσος από λέξη σε λέξη, που ο πυθμένας της είναι αυτό που δεν μπορώ να ονοματίσω. Οι λέξεις λένε ψέματα σαν τις υπηρέτριες που κρύβουν το σπασμένο ποτήρι της ημέρας. Κρύβονται από φόβο μην ξεγυμνωθούν, μην φανούν δημόσια με το πρόσωπο που δεν έχουν. Οι λέξεις διακινούν την απομάγευση, με απομακρύνουν από τον ακριβή κήπο, από αυτό που δεν έχει ακόμα ναυαγήσει. Οι λέξεις μού δένουν τα μάτια, με κεντρίζουν να περπατήσω στο σκοτάδι, με σπρώχνουν από τις σκάλες. Τις πιστεύουμε μόνο γιατί καταλαβαίνουμε μόνο το μικρό ενύπνιο που πετάνε από τις χούφτες τους. Πέφτουν σαν σκόνη τη νύχτα. Ηχούν σαν γυμνό σώμα που σκάει στο πάτωμα. Η αδυναμία να επινοήσω μια λέξη που να με κατονομάζει. Η ευτυχία βρίσκεται σ' αυτό που δεν θα πουν. Οι λέξεις: θηλιές καμωμένες στα μέτρα κανενός, κορδόνια που δεν φτάνουν για να δεθούν, νερό που δεν ξεδιψάει. Ούτε το βασανιστήριο ούτε η υπομονετική αναμονή ούτε η αγνόηση τις συγκινεί. Θα ήθελα να ξέρω όλο το αίμα που κυλάει στη λέξη ψυχή. Θα ήθελα, για μια στιγμή, να ξεμυτίσω στον κήπο της λέξης νύχτα. Θα ήθελα ένα θαύμα και, τότε, να πω γι' αυτόν τον πόνο την αλήθεια.

Fredy Yessed, "Το Αλάτι της Τρέλας", Πατάκη 2024 (μετάφραση Αγαθή Δημητρούκα)

μπολόνια

Το κοριτσάκι με την αιωρούμενη τίγρη είναι τόσο μαγεμένο που, όπως κοιτά ψηλά και γελάει, τη φαντάζομαι να ακούει μουσική. Είναι μια απίθανη πόλη η Μπολόνια - σαν μια από τις πόλεις όπου θα μπορούσες να περιπλανηθείς μετά θάνατον.

John Berger, "Η Κόκκινη Τέντα της Μπολόνια", Αντίποδες 2024 (μετάφραση Δημήτρης Καρακίτσος)

 

trustworthy

 

κανένα σημάδι, καμιά πληγή

Εδώ, στον τόπο που γεννήθηκα, λίγα μέτρα από τις τάφρους που άνοιξαν οι αρχαιολόγοι, λίγα μέτρα από την κούνια μου, κι οι τάρφοι είναι τάφοι ανοιχτοί που περιμένουν νήπια. Είναι εδώ, στο σταυροδρόμι που άνοιγε απ' τη μια τις κορφές των κυπαρισσιών κι από την άλλη σάλπιζε τις αναχωρήσεις είχαν τότε κίτρινο χρώμα μαργαρίτας, ίσως και λίγο άσπρο χαμομηλιού, είχανε έναν χαρταετό που ετοίμαζε το γυρισμό κι ο χρόνος ξέφτιζε πάνω στην ουρά του που σκορπιζόταν στον αέρα και δεν άφηνε κανένα σημάδι, καμιά πληγή.

Σ' αυτόν τον τόπο οι Μεγάλες Παρασκευές κι οι επιτάφιοι, της Αγιάς Μαρίνας το πανηγύρι, η τσίκνα του γύρου, η γεύση του ούζου και του κλεφτού φιλιού, η μυρωδιά του υπογείου που ανακάλυψα για πρώτη φορά απόψε, η μυρωδιά του περασμένου που είναι πιο έντονη, πιο διαπεραστική, που είναι η μόνη αλήθεια, το μόνο βέβαιο "έχω", τώρα που τίποτα πια δε θα μπορώ να έχω απ' όλα αυτά.

Τατιάνα Γκρίτση-Μιλλιέξ, "Αναδρομές", Θεμέλιο 1982

λευκή και παχύρρευστη

Όταν ανακάλυψα επιτέλους τα βιβλία, ούτε κι αυτά έγιναν τρόπος διαφυγής, αλλά μάλλον μια γλυκιά συμπύκνωση της πλήξης. Μπορούσα σχεδόν να την οπτικοποιήσω, λευκή και παχύρρευστη: το διάβασμα ήταν σαν να βυθιζόσουν σ' έναν γαλακτερό βάλτο. Έμενα με τις ώρες βουτηγμένη εκεί μέσα, μέχρι που ακόμα και το σώμα μου λυνόταν τελείως, και το στάσιμο υγρό εισχωρούσε στους πόρους μου. Ένιωθα πως ξαφνικά όλα αποκτούσαν νόημα, ήταν κάτι σαν μεταστοιχείωση, η ίδια η σάρκα μου μετουσιωνόταν σε πλήξη. Δεν μπορούσα να καταλάβω αν ένα βιβλίο μού άρεσε ή δεν μου άρεσε. Αλλά ποτέ δεν ήταν αυτό το ζητούμενο. Άλλωστε, και μόνο η ιδέα ότι το διάβασμα θα μπορούσε να εξελιχθεί σε απόλαυση ήταν τελείως σατανική. Πού να μπλέκεις τώρα σε περιπέτειες; Ένα μόνο πράγμα φοβόταν η οικογένειά μου περισσότερο κι από το τοξικό νέφος του Τσερνόμπιλ: την απόλαυση.

Veronica Raimo, "Ας Πούμε πως Είμαι Εγώ", Δώμα 2024 (μετάφραση Δήμητρα Δότση)  

 

ένα κάποιο σχέδιο

Το περίεργο είναι ότι εάν κάποιος διανοούνταν τότε να με αποκαλέσει "ονειροπαρμένο", εγώ θύμωνα. Είναι παράλογο. Έχω ζήσει σχεδόν όσα και οποιοσδήποτε άλλος, μην πω και περισσότερα. Εάν σήμερα θέλω να μιλήσω για τα όνειρα, δεν είναι επειδή δεν έχω τι άλλο να διηγηθώ. Είναι γιατί έτσι θέλω, τόσο απλά. Και το ότι διαλέγω ειδικά το όνειρο της καλύβας από κορμούς δέντρων, δεν είναι για κάποιο συγκεκριμένο λόγο. Υπάρχουν κι άλλες περιπέτειες, πιο πλήρεις, πιο ενδιαφέρουσες, πιο καλά δομημένες μέσα στο μυαλό μου. Όμως εγώ διαλέγω αυτή με την καλύβα, γιατί έτσι θα υποχρεωθώ να διηγηθώ κατ' αρχάς έναν πρόλογο, κάτι το οποίο πραγματικά συνέβη στον κόσμο των πραγματικών γεγονότων πριν από αρκετά χρόνια. Θα μπορούσε επίσης να αποτελέσει κι ένα κάποιο σχέδιο: να διηγούμαι παράλληλα ένα "συμβάν" κι ένα όνειρο. Όλοι μας θα μέναμε ευχαριστημένοι.

Juan carlos Onetti, "Το Πηγάδι", Μάγμα 2024 (μετάφραση Λευτέρης Μακεδόνας)