κι εγώ να ψήνομαι

Όλα ήταν ένα αρρωστημένο παιχνίδι πλουσίων. Ποιος παρακολουθούσε ποιον, ποιος κρατούσε ποιον με ενοχοποιητικά στοιχεία και ντοκουμέντα για την κρυφή ζωή του, ποιος είχε μπει σε ποιανού το μυαλό κι έβλεπε καρέ καρέ όλη τη συστοιχία των ορμητικών εικόνων που κάνουν γκέλες από τον αμφιβληστροειδή σου στον νωτιαίο μυελό ένα χιλιοστό του δευτερολέπτου πριν χύσεις, τα πάντα, πούτσους μουνιά βυζιά σβέρκους φακίδες μασχάλες σφαλιάρες νανουρίσματα εφηβαία γραβάτες χειρόφρενα έντομα κάμπιες φίδια ρετσίνι να βγαίνει απ' το έλατο Μπέιλις να μπαίνει στο Καλούα δάχτυλα γλώσσες κωλοτρυπίδες, δεν έπαιζε κανένα ρόλο. Κάποιος πλήρωνε. Κάποιος διεστραμμένος πλήρωνε για όλα αυτά, και κάποιος διασκέδαζε με την ψυχή του σ' ένα πριβέ παράδεισο τρώγοντας σούσι αυγοτάραχο ξιφία. Ένα φριχτό ατύχημα συνέβαινε εκείνη τη στιγμή στην άλλη άκρη της πόλης, στο επαρχιακό δίκτυο, κάπου στα σύνορά μας, μια σύγκρουση με φοβερό θόρυβο κι αμέσως μετά διπλή έκρηξη κινητήρας-ντεπόζιτο που όμως δεν ήταν κανείς εκεί για να τ' ακούσει. Σιωπή και βουβαμάρα κι ημικρανία απ' τον αυχένα μέχρι τους κροτάφους, ο Λουκάς να μου το 'χει στείλει πίσω τρεις φορές για διορθώσεις και τώρα να πατάω την τελευταία αποστολή πριν πέσω κάτω, η γειτόνισσα απέναντι ολόγυμνη με αντιασφυξιογόνα μάσκα κι εγώ να ψήνομαι, να τρέμω, να μην μπορώ ξαφνικά να κουνηθώ γιατί προφανώς κάπου, κάπως, από κάποιον καριόλη μέσα σ' όλα αυτά, είχα κολλήσει κόβιντ.

Μάκης Μαλαφέκας, "Deepfake", Αντίποδες 2024 

-να 'ξερε από τώρα, άραγε-

 

αυτοδύναμοι

Τα προβλήματα αυτά δεν αφορούν ολόκληρη τη λευκή εργατική τάξη. Ακόμα κι ως παιδί ήξερα ότι υπήρχαν δύο διαφορετικά σύνολα ηθών και προτύπων. Ο παππούς κι η γιαγιά ενσάρκωναν το ένα: παλιομοδίτες, ήπια θρησκευόμενοι, αυτοδύναμοι, άνθρωποι της σκληρής δουλειάς. Η μητέρα μου και, σταδιακά, ολόκληρη η γειτονιά μου ενσάρκωνε το άλλο: καταναλωτισμός, κοινωνική απομόνωση, θυμός, κακυποψία.

J. D. Vance, "Το Τραγούδι του Χιλμπίλη", Δώμα 2018 (μετάφραση Αριστείδης Μαλλιαρός) 

δυστυχώς, η σκέψη απαιτεί χρόνο

"Μάλιστα" λέει η παρουσιάστρια. "Και σήμερα, Φιλομήδη, θεωρείτε ότι αυτό ακριβώς συμβαίνει; Ότι καθένας από μας βρίσκει τον τρόπο να τα βγάλει πέρα με το πραγματικό που μας προσφέρεται;"

"Ναι. Απολύτως. Επιτρέψτε μου να σας υπενθυμίσω αυτή τη φράση του Νίτσε: Οι αλήθειες είναι ψευδαισθήσεις που έχουμε ξεχάσει ότι είναι ψευδαισθήσεις". Εδώ, όλος ο πλανήτης βρίσκεται αντιμέτωπος με μια νέα πραγματικότητα, που ανατρέπει όλες μας τις ψευδαισθήσεις. Μας στέλνουν ένα σημάδι, αναμφίβολα. Δυστυχώς, η σκέψη απαιτεί χρόνο. Η ειρωνεία του πράγματος είναι πως το γεγονός ότι είμαστε εικονικοί μάς δίνει ίσως περισσότερες υποχρεώσεις προς τον πλησίον μας, προς τον πλανήτη. Και κυρίως, σε συλλογικό επίπεδο."

"Μα γιατί;"

"Επειδή -και αυτό ειπώθηκε ήδη από έναν μαθηματικό- το τεστ αυτό δεν απευθύνθηκε σ' εμάς ως άτομα. Η προσομοίωση αυτή αφορά τον ωκεανό· δεκάρα δεν δίνει για το πώς κινείται κάθε υδάτινο μόριο. Η προσομοίωση αναμένει μιαν αντίδραση από ολόκληρο τον ανθρώπινο είδος. Δε θα υπάρξει υπέρτατος σωτήρας. Θα πρέπει να σωθούμε μόνοι μας.

Hervé Le Tellier, "Η Ανωμαλία", Opera 2021 (μετάφραση Αχιλλέας Κυριακίδης) 

-έπρεπε να κολυμπήσει-

 

άνθρωπος στη θάλασσα

Ό,τι αποκαλούμε λογοτεχνικά έργα διαφέρει, κατά αυτόν τον τρόπο, από τις ταμπέλες των δρόμων και τα εισιτήρια των λεωφορείων. Είναι ιδιαιτέρως "φορητά", μπορεί να τα πάρει κανείς από το ένα μέρος στο άλλο, πράγμα που ισχύει για τα εισιτήρια των λεωφορείων μόνο για όσους έχουν στόχο να εξαπατήσουν το σύστημα. Το νόημά τους εξαρτάται λιγότερο από τις συγκυρίες από τις οποίες προέκυψαν. Μάλλον είναι εγγενώς αόριστης διάρκειας, και αυτός είναι ένας από τους λόγους που επιδέχονται πολλές ερμηνείες. Είναι επίσης ένας λόγος για τον οποίο συνήθως παρατηρούμε τη γλώσσα τους πιο προσεκτικά απ' ό,τι τα εισιτήρια των λεωφορείων. Δεν θεωρούμε τη γλώσσα τους κατά βάση πρακτική. Αντιθέτως, θεωρούμε ότι η γλώσσα τους σκοπίμως διαθέτει κάποια αξία καθαυτήν.

Αυτό δεν ισχύει εξίσου στην καθημερινή γλώσσα. Μια πανικόβλητη κραυγή "Άνθρωπος στη θάλασσα!" σπανίως είναι αμφίσημη. Συνήθως δεν την αντιμετωπίζουμε ως απολαυστικό λογοπαίγνιο. Αν ακούσουμε την εν λόγω κραυγή ενώ βρισκόμαστε πάνω σε καράβι, είναι απίθανο να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε με ποιον τρόπο δημιουργείται ένα αρμονικό αποτέλεσμα με τα δύο θ ή ότι και οι δύο λέξεις τονίζονται στην προπαραλήγουσα. Ούτε θα επιχειρήσουμε να διακρίνουμε κάποιο συμβολικό νόημα σ' αυτή. Δεν θα θεωρήσουμε ότι με τη λέξη "άνθρωπος" εννοείται η ανθρωπότητα ολόκληρη, ή ότι η φράση στο σύνολό της υπονοεί την ολέθρια απώλεια της εύνοιας του Θεού. Πιθανόν να τα κάνουμε όλα αυτά στην περίπτωση που ο άνθρωπος στη θάλασσα είναι θανάσιμος εχθρός μας, έχοντας επίγνωση ότι, μέχρι να τελειώσουμε την ανάλυσή μας, θα τον έχουν φάει τα ψάρια. Διαφορετικά, όμως, είναι απίθανο να αναρωτηθούμε τι στο καλό μπορεί να σημαίνουν τούτες οι λέξεις. Το νόημά τους καθίσταται προφανές λόγω του πλαισίου. Αυτό θα μπορούσε να ισχύει ακόμα κι αν η κραυγή ήταν ψέμα. Αν δεν βρισκόμασταν στη θάλασσα, η κραυγή ίσως να μην έβγαζε νόημα, αλλά ο ήχος από τις μηχανές του πλοίου ξεκαθαρίζει, πέραν πάσης αμφιβολίας, το ζήτημα.

Terry Eagleton, "Πώς να Διαβάζουμε Λογοτεχνία", Πεδίο 2023 (μετάφραση Μυρσίνη Γκανά)

-γιατί κατάλαβε-