στο όνειρό του τρομάζει τους πάντες

Ο Ληστής κοιμάται. Κοιμάται βαθιά και βαριά. Ίσως και να ονειρεύεται τις ληστείες που έκανε σαν σε ταινία, τη μία μετά την άλλη, δρώντας με περηφάνια και σθένος. Πιο πολύ από τις ληστείες όμως προτιμάει να ονειρεύεται τον τρόμο στο πρόσωπο των θυμάτων του. Στο όνειρό του τρομάζει τους πάντες. Μπαίνει λαθραία και στα όνειρα των κοιμισμένων και τους κλέβει τον ύπνο, είναι ο μόνος που δεν ξυπνάει τρομαγμένος τη νύχτα. Έτσι ο ληστής ζει τη ζωή του μέσα σε όνειρο και καταφέρνει να προκαλέσει τρόμο ακόμα και στις πιο φωτεινές μέρες.

Martin Prinz, «Ο Ληστής Μαραθωνοδρόμος», Τόπος 2009 (μετάφραση Σοφία Γεωργοπούλου)

παξοί

στην απόχρωση του μαργαριταριού

Έρχονταν στο μυαλό του οι σκοτεινές μέρες του Παρισιού, οι μοναχικές περιπλανήσεις του στα σφαγεία, κοντά στο περίφημο νεκροταφείο του Περ Λασέζ, όταν τα τσακισμένα νεύρα τού επέτρεπαν να φαντάζεται τη Μοντ να περπατάει γυμνή στο σπίτι κάποιου άλλου, χωρίς να υποφέρει. Τώρα, αντίθετα, ένιωθε να αναβράζει μέσα του ένας ακόρεστος ανδρισμός. Ήταν ο ερεθισμός της θάλασσας. Η μυρωδιά της απεραντοσύνης λειτουργεί ως ένα ύπουλο αφροδισιακό.
Μια βραδιά καθόταν στο καπνιστήριο μπροστά από μια κυρία. Οι γάμπες της περίκλειστες στις μεταξωτές γκρι, στην απόχρωση του μαργαριταριού, κάλτσες έλαμπαν σαν φρεσκοψαρεμένα ψάρια.
"Τι κάνετε τώρα;" ρώτησε η κυρία.
"Προσεύχομαι", απάντησε ο Τίτο.
"Νομίζω πως κοιτάτε τα πόδια μου", διαμαρτυρήθηκε η κυρία κάνοντάς του l' oeil en coulisses.
"Εμείς οι άθεοι έτσι προσευχόμαστε".
εκείνη τη βραδιά ο Τίτο πήγε να προσευχηθεί στην καμπίνα που έμεναν αυτές οι γάμπες.
Η θάλασσα ήταν ήρεμη.

Pitigrilli, "Κοκαΐνα", Ελληνικά Γράμματα 2005 (μετάφραση Χρύσα Κακατσάκη)

ο σκασιάρχης

Υποτίθεται ότι όλη η γνώση βρίσκεται στον πάτο ενός πηγαδιού, στο απώτατο όριο ενός τηλεσκοπίου. Όμως ο Saint-Beuve, όσο προχωρούσε στα χρόνια, έφτασε να αντιμετωπίζει ολόκληρη την ανθρώπινη εμπειρία ως ένα και μόνο μέγα βιβλίο, που είμαστε προορισμένοι να το διαβάσουμε όσο βρισκόμαστε ακόμα εν ζωή. Όλα τα θεωρούσε ενιαία, είτε το Κεφάλαιο ΧΧ., που αναφερόταν στο διαφορικό λογισμό, είτε στο Κεφάλαιο ΧΧΧΙΧ., που αφορούσε την ακρόαση μιας υπαίθριας συναυλίας σ' ένα πάρκο. Δεν υπάρχει αμφιβολία: ένας ευφυής άνθρωπος που βλέπει με τα μάτια του και αφουγκράζεται με τ' αυτιά του έχοντας συνεχώς το χαμόγελο στα χείλη, θα αποκτήσει περισσότερη αληθινή γνώση από πολλούς άλλους, σε μια ζωή γεμάτη ηρωικά ξενύχτια. Ασφαλώς και μπορείς να ανακαλύψεις άφθονες ποσότητες ψυχρής και ξηρής γνώσης στις βουνοκορφές της τυπικής και επίμοχθης επιστήμης, ωστόσο η γνώση βρίσκεται παντού γύρω σου και αν έχεις το χάρισμα να τη διακρίνεις, μυείσαι αυτομάτως στα θερμά και παλλόμενα γεγονότα της ζωής. Ενώ άλλοι φορτώνουν τη μνήμη τους με τη σαβούρα των λέξεων, τις μισές από τις οποίες θα ξεχάσουν πριν περάσει μια εβδομάδα, εσύ ο σκασιάρχης μπορείς να μάθεις μια πραγματικά χρήσιμη τέχνη: να παίζεις βιολί, να αναγνωρίζεις ένα καλό πούρο, ή να μιλάς με άνεση και με τον κατάλληλο τρόπο σε κάθε είδος ανθρώπου.

Robert Luis Stevenson, "Απολογία ενός Αργόσχολου", Ποταμός 2010 (μετάφραση Κατερίνα Σχινά)

όπως σας βλέπω

Αυτούς που με βλέπουν νά 'ρχομαι
Τους βλέπω κι εγώ νά 'ρχονται.
Μια μέρα θα μιλήσει το κρύο,
Σπρώχνοντας την πόρτα, το κρύο θα δείξει το Κενό.
Και τότε, παλικάρια μου; Και τότε;
Ξεβράκωτα ανθρωπάκια που κοκορεύεστε ακόμη,
Φουσκωμένα απ' τη φωνή των άλλων και της εποχής τους πνεύμονες,
Όλο το κοπάδι σας το βλέπω μέσα σε μια μόνο προβιά.
Δουλεύετε; Ο φοίνικας κουνά κι αυτός τα μπράτσα του.

Κι εσείς πολεμιστές, πρόθυμοι στρατιώτες, εκούσια πουλημένοι.
Ο ιερός σκοπός σας είναι ευτελής. Θα ξεπαγιάζει μες στους διαδρόμους της ιστορίας.
Ω, πόσο κρυώνει!
Σας βλέπω μςε ποδίτσα, εγώ, πόσο παράξενο!
Βλέπω επίσης τον Χριστό -Και γιατί όχι;-
Έτσι όπως ήταν πριν από σχεδόν 1940 χρόνια.
η ομορφιά του ήδη ν΄ αφανίζεται,
Το πρόσωπό του φαγωμένο απ΄τα φιλιά των μελλοντικών χριστιανών.
Λοιπόν, πήγαινε πάντοτε καλά η πώληση γραμματοσήμων για το υπερπέραν;
Άντε, στο επανιδείν, δεν έχω ακόμη παρά μόνο το ένα πόδι μες στο ασανσέρ.
Adios!

Henri Michaux, "Με το Αγκίστρι στην Καρδιά", Γαβριηλίδης 2003 (μετάφραση Αργύρης Χιόνης)

paris

πιστεύω ότι είμαι σε θέση να επιλέξω αυτό μάλλον παρά κάτι άλλο

Παράλληλα, ωστόσο, ο παράλογος άνθρωπος καταλαβαίνει ότι ως εδώ ήταν δεμένος μ’ αυτό το αίτημα της ελευθερίας με την αυταπάτη του οποίου ζούσε. Κατά κάποιον τρόπο, αυτό ήταν μια τροχοπέδη. Όσο φανταζόταν ένα σκοπό στη ζωή του, προσαρμοζόταν στις απαιτήσεις αυτού του σκοπού που έπρεπε να πετύχει και γινόταν σκλάβος της ελευθερίας του. Έτσι δε θα μπορούσα πια να ενεργήσω διαφορετικά από τον οικογενειάρχη που θα γίνω σε λίγο (ή τον μηχανικό ή τον ηγέτη λαών ή κάποιον από τους έκτακτους υπαλλήλους των Ταχυδρομείων). Πιστεύω ότι είμαι σε θέση να επιλέξω αυτό μάλλον παρά κάτι άλλο. Το πιστεύω ασυνείδητα, είναι αλήθεια. Αλλά, ταυτόχρονα, υποστηρίζω την απαίτησή μου για τα πιστεύω εκείνων που με περιβάλλουν, για τις προκαταλήψεις του ανθρώπινου περιβάλλοντός μου (οι άλλοι είναι τόσο σίγουροι ότι είναι ελεύθεροι και τούτη η καλή διάθεση είναι τόσο μεταδοτική!). Όσο μακριά κι αν μπορούμε να κρατηθούμε από κάθε προκατάληψη, ηθική ή κοινωνική, τις υπομένουμε εν μέρει και προσαρμόζουμε τη ζωή μας στις καλύτερες (υπάρχουν καλές και κακές προκαταλήψεις). Έτσι, ο παράλογος άνθρωπος διαπιστώνει ότι δεν ήταν πραγματικά ελεύθερος. Για να μιλήσουμε καθαρά, εφόσον ελπίζω, εφόσον ανησυχώ για μια δική μου αλήθεια, για τον τρόπο που υπάρχω ή που δημιουργώ, εφόσον τελικά βάζω σε τάξη τη ζωή μου και αποδεικνύω έτσι ότι παραδέχομαι πως έχει ένα νόημα, υψώνω μπροστά μου φράχτες όπου εγκλωβίζω τη ζωή μου. Ενεργώ όπως τόσοι δημόσιοι υπάλληλοι του πνεύματος και της καρδιάς που δεν μου εμπνέουν παρά μόνο αηδία και που δεν κάνουν τίποτα άλλο, το βλέπω καθαρά τώρα, Από ΤΟ να παίρνουν στα σοβαρά την ελευθερία του ανθρώπου.

Albert Camus, «ο Μύθος του Σισύφου», Καστανιώτης 2007 (μετάφραση Νίκη Καρακίτσου-Ντουζέ, Μαρία Κασαμπάλογλου-Ρομπλέν)